ROGALIN RACZYŃSKICH

Popularna perełka wielkopolskiej architektury końca XVIII wieku, należąca do szlacheckiego rodu Raczyńskich herbu Nałęcz. Dobra rogalińskie nabył w 1766 roku Kazimierz Raczyński, który w latach 1770-1776 wzniósł swą rodową siedzibę. Przetrwała ona do dziś. Kolejni właściciele dołożyli swoją cegiełkę do obecnej formy całego zespołu pałacowo-ogrodowego, który w rękach rodziny był do 1939 roku. Gdzie warto iść i co zobaczyć? Jest wiele możliwości.

Spis atrakcji:

  1. Pałac w Rogalinie
  2. Galeria malarstwa
  3. Gabinet londyński
  4. Powozownia
  5. Ogród i Park Krajobrazowy
  6. Mauzoleum i Kaplica

1. PAŁAC W ROGALINIE

Nie chcę przepisywać tutaj treści przewodników, a o Rogalinie znajdziecie ich dużo. Opowiem historię, która po przeczytaniu biografii jednego z jego mieszkańców podczas każdej wizyty tam (a było ich wiele) zajmuje moją głowę.

Edward (wnuk Kazimierza) jest najczęściej kojarzonym z Rogalinem właścicielem. Zazwyczaj przedstawiany jako średniego wieku mężczyznę, który do zarządzania tego typu posiadłością pasuje. Jak było naprawdę? Edwarda matka, Michalina umiera, kiedy ten kończy zaledwie 4 lata, jego brat Atanazy 2 lata. Zostają sami z ojcem Filipem , który stara się wychować chłopców w myśl ówczesnych standardów. Oczywiście mają swojego nauczyciela, w końcu to rodzina hrabiowska. Tak, szlifując kilka języków, dorastają chłopcy w posiadłości zarządzanej przez ojca, wspierani przez dziadka Kazimierza. Niestety nie było im dane dużo czasu spędzić ze swoimi rodzicami, w wieku 18 lat Edward i 16 lat Atanazy, zostają sierotami. Wspierani jeszcze przez jakiś czas przez dziadka, chłopcy dzielą majątek Raczyńskich pomiędzy siebie. Rogalin trafia w ręce Edwarda. Tak młodzieniec otrzymał w spadku ogromny majątek, którym trzeba zarządzać, aby nie tylko pozwolił się utrzymać, ale także przynosił należyte zyski. Wyobrażacie sobie współczesnego 18 latka, który zarządza takim pałacem? Właśnie w tym wieku Edward zostaje „Panem na Rogalinie” i zarządza majątkiem do 1845 roku (kiedy to w wyniku samobójczego strzału z armaty na wyspie w Zaniemyślu odbiera sobie życie w wieku 59 lat). W swoim życiu przebył niejedną podróż, z której przywoził pamiętniki, następnie je wydawał w formie książek. Był wydawcą niejednej książki, którą uważał za godną pozostawienia dla potomnych, co po części przyczyniło się też do powstania publicznej biblioteki, która po dziś dzień działa przy Placu Wolności w Poznaniu. Zarządzał też budową Złotej Kaplicy w Katedrze Poznańskiej. Mam wrażenie, że był człowiekiem nad wyraz poważnym, ale też bardzo ambitnym, jego przekonania osadzone w czasach rozbiorów różniły się na pewno od jego ówczesnych kolegów. Na pewno wiele czynników przyczyniło się do jego decyzji o samobójstwie, wybrał do tego miejsce które kochał tak samo jak Rogalin. Mimo, że sam wybudował mauzoleum rodzinne, to czuł się niegodny, aby tam spocząć. Obecnie tylko jego serce znajduje się w rodzinnej krypcie grobowej.

Historia Edwarda zawsze powoduje u mnie pewnego rodzaju nostalgię, zdanie które kazała wykuć na jego grobie małżonka Konstancja z Potockich „Tu spoczywa Edward Nałęcz Hr. Raczyński, który dla siebie był skąpy, pomocny biednym, chojny dla ojczyzny” wydaje mi się bardzo pasować, przynajmniej po poznaniu jego życiorysu.

Następni właściciele Rogalina podobnie zapisali się na kartach wielkopolskiej historii. Pałac, który możemy oglądać w obecnej formie, jest składową każdego z nich z osobna i kolejnych jego mieszkańców. Krocząc jego korytarzami, poznajemy nie tylko kolejne antyczne relikty przeszłości. Podczas oprowadzania, pani przewodnik wspomina tekst z pamiętnika, jak to dzieci grały w tenisa odbijając piłkę o ściany. W tych właśnie ścianach rosły kolejne perełki Wielkopolan, rozbudowując też naszą wielkopolską perełkę. Lubię w ten sposób kroczyć po wielkich rezydencjach, poczuć zapach historii ludzi, którzy tutaj mieszkali. Zwiedzając pałac pozwólcie wyobraźni wczuć się w klimat tych komnat, wyobraźcie sobie Helenę Raczyńską czeszącą włosy przy toaletce w różanym pokoju, Edwarda Aleksandra Raczyńskiego czytającego książkę w bardzo efektownej bibliotece oraz Edwarda Raczyńskiego przechadzającego się po zbrojowni, która powstała z jego inicjatywy lub Konstancję z Potockich piszącą listy do swoich dzieci z pierwszego małżeństwa.

Ostatni męski potomek rodu Edward Bernard Raczyński ustanowił fundację im. Raczyńskich i oddał w jej ręce prawa własności do zespołu rezydencjonalnego. Jednym z członków fundacji w dalszym ciągu jest jedna z jego córek Katarzyna Raczyńska, druga córka natomiast wraz ze swoim mężem spoczywa w krypcie grobowej po lewej stronie od grobu swojego ojca Edwarda w Rogalinie.

2. GALERIA MALARSTWA

Za lewym skrzydłem pałacu, w 1910 roku została wzniesiona Galeria, która miała nie zakłócać kompozycji przestrzennej i widokowej zespołu pałacowo-parkowego, z kolekcją obrazów Edwarda Aleksandra Raczyńskiego- mecenasa sztuki, który swoją kolekcję powiększał sukcesywnie od lat 80. XIX w. Pierwotna kolekcja liczyła prawie 500 obrazów, obecnie prezentowanych jest blisko 300 dzieł sztuki, natomiast ich układ został odwzorowany z archiwalnych zdjęć oraz przewodnika po galerii.

W Galerii można podziwiać dzieła wielu cenionych artystów świata, ale także polskich min. Jana Matejki czy Stanisława Wyspiańskiego. Prezentowany jest także obraz samego autora kolekcji Edwarda A. Raczyńskiego pędzla Jacka Malczewskiego datowanego na rok powstania 1903 rok. Jest to jeden z najczęściej używanych wizerunków jednego z właścicieli Rogalina. Sam twórca kolekcji Edward A. Raczyński [1847-1926] był nie tylko mecenasem sztuki, ale także żołnierzem, kawalerem orderów papieskich, podróżnikiem. Jego synowie ocalili przed wybuchem II wojny światowej, kolekcję obrazów i pamiątek rogalińskich wywożąc ich część do Poznania, Warszawy oraz poza granice państwa, pozostawione rzeczy na miejscu uległy rozproszeniu, gdy podczas wojny pałac był siedzibą szkoły Hitlerhugend.

Cały obiekt wyróżnia się trochę na tle całego pałacu, kompozycja jest bardziej nowoczesna, skupiona na obiekcie prezentacji, czyli obrazach. Miejsce, gdzie czas się zatrzymuje.

3. GABINET LONDYŃSKI

W prawym skrzydle, tuż za sklepikiem z pamiątkami i Galerią Portretów można zobaczyć replikę pokoju londyńskiego, w którym pracował ostatni męski potomek linii rogalińskiej Edward Bernard Raczyński [1891-1993]. To on postanowił utworzyć Fundację im. Raczyńskich i oddać pałac w ręce Narodu Polskiego. Zbiory malarstwa z galerii rogalińskiej oraz prawa własności do zespołu rezydencjonalnego zostały zapisane na rzecz Fundacji przy Muzeum Narodowym w Poznaniu. W tej części można obejrzeć odznaczenia Prezydenta Raczyńskiego oraz inne pamiątki związane z jego działalnością zarówno polityczną jak i pisarską.

Edward B. Raczyński był dyplomatom i politykiem, ambasadorem RP w Londynie, a w latach 1979-1986 roku Prezydentem RP na Uchodźctwie, pochowany po lewej stronie w krypcie Mauzoleum w Rogalinie w 1993 roku.

Pomiędzy wejściem do prawego skrzydła, a Gabinetem londyńskim możecie oglądać portrety z kolekcji Atanazego Raczyńskiego [brata Edwarda] z Gaju Małego koło Obrzycka, związane z rodziną Raczyńskich, uratowaną po II wojnie światowej i z czasem włączoną do Fundacji, a także ich drzewo genealogiczne. Dla osób ciekawych różnych koneksji rodzinnych jest to nie lada atrakcja.

4. POWOZOWNIA

Jedno z najstarszych zabudowań przypałacowych to właśnie powozownia z 1776 roku, a obecny kształt nabrała w 1802 roku, zawiera zbiór pojazdów powozowych sprzed I wojny światowej. Większość jest pochodzenia wielkopolskiego, jedna z karet używana podczas chłodów i niepogody to kareta coupe oraz luksusowa kareta pięciookienna pochodzące z Rogalina. Całość mieści się w jednej obszernej sali prezentującej całe zasoby kolekcji.

5. OGRÓD I PARK KRAJOBRAZOWY

Pośród niepowtarzalnych zabytków architektury XVIII i XIX wieku, nie można przejść obojętnie koło terenów zielonych, których w okolicy jest pod dostatek. Przy okazji wizyty w pałacu, można wykonać spacer poznając okoliczną przyrodę Rogalińskiego Parku Krajobrazowego oraz znane Pomniki Przyrody, czyli min. Dąb Edwarda oraz Lecha, Czecha i Rusa, zaglądając przy tym do przypałacowego parku w stylu francuskim, który pamięta jeszcze czasy swoich twórców i właścicieli. Spacer koło starorzecza Warty, wśród leciwych dębów i wysokiej trawy, na pewno będzie miłą odmianą po zabytkowej części terenu. Będzie też chwila na wyciszenie i odejście od tej najczęściej odwiedzanej części terenu.

mapka trasy Rogaliński Park Krajobrazowy – park przypałacowy

6. MAUZOLEUM I KAPLICA

Poza pałacem oraz parkiem można odwiedzić także pobliski kościół i jednocześnie rodzinne Mauzoleum Raczyńskich. Wybudowane przez Edwarda w latach 1817-1820, którego pierwotnym wzorem była antyczna świątynia z I w.p.n.e. w Nimes we Francji. Mauzoleum utworzone w stylu romańsko-gotyckim, więc oczy przykuwają pięknie zdobione białe sklepiania z szeregiem kolumn. Po prawej stronie można zobaczyć epitafia rodzinne; w tym epitafium, w którym zostało złożone serce Edwarda Raczyńskiego. Po lewej zaś stronie sarkofagi jednych z ostatnich potomków rodziny.

Mauzoleum nie należy do kompleksu parkowo-pałacowego, jest pod opieką parafii. Wejście do krypty jest zgodnie z informacjami umieszczonymi na stronie parafii. Nie ma ustalonej stałej ceny biletu, warto jednak dorzucić swoją cegiełkę do utrzymania tak pięknego miejsca wg własnego uznania.

CZY WARTO?

Dla mnie? Zawsze. Miejsce przyciąga nie tylko pięknem, ale także historią. Do tego okoliczności przyrody powodują, że wycieczka może za każdym razem wyglądać inaczej.

Ważne też, każde z opisanych miejsc posiada osobny bilet, jeżeli zatem nie macie ochoty zwiedzać wszystkich zasobów zespołu pałacowo-parkowego, z części możecie zrezygnować. Oczywiście bilet zawierający pełny zakres jest najbardziej korzystny, możecie jednak dostosować wycieczkę do własnych upodobań i/lub możliwości.

Ciekawe na trasie:

  • Kompleks Parkowo-Pałacowy w Rogalinie
  • Pomniki Przyrody „Dęby Rogalińskie”
  • Rogaliński Park Krajobrazowy
  • Kościół i Mauzoleum rodziny

Dostępne w pobliżu:

Dane wycieczki/ lokalizacja:

Województwo: wielkopolskie

Powiat: poznański

Gmina: Mosina

Miejscowość: Rogalin

!Pamiętajcie, aby godziny otwarcia i ceny biletów sprawdzić samodzielnie, przed wizytą w obiekcie, mogą one ulec zmianie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.